ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΙΟΥ ΣΤΙΣ 20Η30
ΔΕΥΤΕΡΑ 18 ΜΑΙΟΥ ΣΤΙΣ 20Η30
Τη Δευτέρα 18 ΜΑΐΟΥ στις 20:30, στο πλαίσιο των συναντήσεων της Λέσχης Εικαστικών Τεχνών θα έχουμε την ευχαρίστηση να περιηγηθείτε εικονικά στη μεγάλη έκθεση της Συλλογής Κωστάκη που εχουμε την χαρά να δούμε στην Εθνική Πινακοθήκη. Η Ελεάννα Μαρτίνου όπως πάντα θα είναι μαζί μας να μας ξεναγήσει σε αυτό που λέμε Ρωσικής Πρωτοπορίας, Κοντά μας θα είναι και η Εύη Παπαβέργου γνώστης της Συλλογής Κωστάκης.
Η έκθεση «Ο Κόσμος της Πρωτοπορίας. Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος» στην Εθνική Πινακοθήκη παρουσιάζει περίπου 300 έργα από τη Συλλογή Κωστάκη, τη σημαντικότερη συλλογή ρωσικής πρωτοπορίας εκτός Ρωσίας. Η έκθεση οργανώνεται σε τέσσερις θεματικές —Πόλη, Φύση, Σύμπαν, Άνθρωπος— και αναδεικνύει τη μετάβαση από τον κανόνα στο πείραμα, από τη σύμβαση στην ουτοπία, φωτίζοντας τις αισθητικές, ιδεολογικές και τεχνολογικές αναζητήσεις των καλλιτεχνών των πρώτων δεκαετιών του 20ού αιώνα. Το μουσειογραφικό στήσιμο, ένα ανοιχτό μοντερνιστικό «περίπτερο», επιτρέπει στον επισκέπτη να κινείται μέσα στα έργα, βιώνοντας την πρωτοπορία ως ζωντανό περιβάλλον.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΦΙΣΑ ΔΙΑΛΕΞΑΜΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ LIUBOV POPOVA
Spatial Force Construction, 1920-21
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΣΤΑΚΗΣ
Ο Γιώργος Κωστάκης (1913–1990) ήταν ο ελληνορώσος συλλέκτης που διέσωσε και ανέδειξε τη Ρωσική Πρωτοπορία, δημιουργώντας τη σημαντικότερη συλλογή του κινήματος παγκοσμίως. Γεννήθηκε στη Μόσχα από Έλληνες γονείς και εργάστηκε ως οδηγός στην ελληνική πρεσβεία και αργότερα στην καναδική. Χωρίς καλλιτεχνική εκπαίδευση, αλλά με εξαιρετικό ένστικτο, ανακάλυψε το 1946 έναν πίνακα της Όλγας Ροζάνοβα, γεγονός που τον οδήγησε στη συστηματική συλλογή έργων της ρωσικής αβανγκάρντ.
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν συγκέντρωσε χιλιάδες έργα καλλιτεχνών όπως Μαλέβιτς, Καντίνσκι, Τάτλιν, Ποπόβα, Ροντσένκο, σώζοντας πολλά από αυτά από τη λήθη και την καταστροφή, σε μια εποχή όπου η σοβιετική πολιτική επέβαλλε τον σοσιαλιστικό ρεαλισμό και απαγόρευε την αφηρημένη τέχνη.
Το 1977 εγκατέλειψε τη Σοβιετική Ένωση λόγω πιέσεων της KGB και εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα. Ένα μέρος της συλλογής του δωρίστηκε στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ, ενώ το ελληνικό κράτος απέκτησε αργότερα 1.277 έργα, τα οποία αποτέλεσαν τον πυρήνα της σημερινής Συλλογής Κωστάκη στο MOMus–Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Θεσσαλονίκη
Liubov Popova
Η Λιουμπόβ Σεργκέγιεβνα Ποπόβα (1889–1924) ήταν Ρωσίδα ζωγράφος, σκηνογράφος, χαράκτρια και σχεδιάστρια υφασμάτων, καθώς και μία από τις σημαντικότερες μορφές της Ρωσική Πρωτοπορία. Μέσα από το έργο της συνέβαλε καθοριστικά στην ανάπτυξη των κινημάτων του Κυβοφουτουρισμός, του Σουπρεματισμός και του Κονστρουκτιβισμός.
Γεννήθηκε στο Ιβανόφσκι της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και σπούδασε ζωγραφική στη Μόσχα και στο Παρίσι, όπου επηρεάστηκε από τα πρωτοποριακά ρεύματα της εποχής. Συνεργάστηκε με σημαντικούς καλλιτέχνες όπως ο Βλαντιμίρ Τάτλιν και ο Καζιμίρ Μαλέβιτς, ενώ υπήρξε μέλος της ομάδας Σουπρέμους.
Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση εργάστηκε για τη σοβιετική πολιτιστική πολιτική και ασχολήθηκε με τη δημιουργία σκηνικών, αφισών, εξωφύλλων και σχεδίων υφασμάτων, επιδιώκοντας να συνδέσει την τέχνη με την καθημερινή ζωή και τη βιομηχανική παραγωγή. Δίδαξε επίσης στα Ανώτερα Κρατικά Καλλιτεχνικά και Τεχνικά Εργαστήρια (VKhUTEMAS).
Το έργο της διασώθηκε και αναδείχθηκε διεθνώς χάρη, μεταξύ άλλων, στη συλλογή του Γιώργος Κωστάκης, ο οποίος συνέβαλε αποφασιστικά στη διάσωση και προβολή της ρωσικής πρωτοπορίας κατά τον 20ό αιώνα. Σήμερα έργα της Ποπόβα περιλαμβάνονται στη γνωστή Συλλογή Κωστάκη του Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
Πέθανε το 1924 στη Μόσχα από οστρακιά, σε ηλικία 35 ετών, αφήνοντας σημαντική κληρονομιά στη μοντέρνα τέχνη και το design του 20ού αιώνα.
Solomon Nikritin
Ο Σολομόν Νικρίτιν (1898–1965) ήταν Σοβιετικός καλλιτέχνης, θεωρητικός και κριτικός τέχνης, σημαντική μορφή της Ρωσική Πρωτοπορία. Σπούδασε στο Κίεβο, τη Μόσχα και την Πετρούπολη και αργότερα φοίτησε στα Ανώτερα Καλλιτεχνικά και Τεχνικά Εργαστήρια VKhUTEMAS.
Υπήρξε δημιουργός του καλλιτεχνικού κινήματος του Προβολικτισμού και ίδρυσε το «Θέατρο Προβολής», επηρεασμένος από την εμβιομηχανική. Εργάστηκε σε σκηνογραφικά και καλλιτεχνικά πρότζεκτ της σοβιετικής περιόδου, ενώ ο γνωστότερος πίνακάς του, «Δίκη Λαού», φυλάσσεται σήμερα στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ.
Το έργο του διασώθηκε και προβλήθηκε διεθνώς χάρη στον Γιώργος Κωστάκης, ο οποίος υπήρξε σημαντικός συλλέκτης έργων του. Το 2004 παρουσιάστηκε μεγάλη έκθεσή του στη Θεσσαλονίκη με τίτλο «Φωτεινές σφαίρες – σκοτεινοί σταθμοί». Πέθανε στη Μόσχα το 1965.
Ivan Klioune
Ο Ιβάν Βασιλιεβίτς Κλιουν (1873–1943) ήταν Ρώσος ζωγράφος και θεωρητικός τέχνης, σημαντικός εκπρόσωπος της Ρωσική Πρωτοπορία. Σπούδασε στη Βαρσοβία και αργότερα εγκαταστάθηκε στη Μόσχα, όπου συνεργάστηκε στενά με τον Καζιμίρ Μαλέβιτς.
Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Σουπρεματισμός και συμμετείχε στις σημαντικότερες εκθέσεις της ρωσικής πρωτοπορίας την περίοδο 1915–1916. Δημιούργησε αφηρημένα έργα, ανάγλυφα και γλυπτικές συνθέσεις, ενώ μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση ανέλαβε διοικητικές και εκπαιδευτικές θέσεις στον σοβιετικό καλλιτεχνικό χώρο.
Από τη δεκαετία του 1920 στράφηκε σε γεωμετρικές νεκρές φύσεις και αργότερα στον πουρισμό. Πέθανε στη Μόσχα το 1943, αφήνοντας σημαντική συμβολή στην εξέλιξη της αφηρημένης τέχνης στη Ρωσία.
Ο Μιχαήλ Ματιούσιν (1861–1934) ήταν Ρώσος καλλιτέχνης και συνθέτης της ρωσικής πρωτοπορίας. Ξεκίνησε ως μουσικός, σπούδασε στο Ωδείο της Μόσχας και εργάστηκε στην Αυλική Ορχήστρα της Αγίας Πετρούπολης, ενώ αργότερα ασχολήθηκε και με τη ζωγραφική. Μαζί με τη σύζυγό του, Έλενα Γκούρο, υπήρξε σημαντική μορφή του κυβοφουτουρισμού και μέλος της ομάδας «Ένωση των Νέων». Ερεύνησε τη σχέση μουσικής και εικαστικών τεχνών, καθώς και την αντίληψη των χρωμάτων και της όρασης. Δίδαξε στα SVOMAS και στο INHUK, όπου ίδρυσε το «Τμήμα Οργανικής Παιδείας». Το σπίτι του στην Αγία Πετρούπολη λειτουργεί σήμερα ως Μουσείο της Πρωτοπορίας.