Ο Μίλαν Κούντερα (1929–2023) ήταν Τσέχος συγγραφέας, από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους μυθιστοριογράφους του 20ού αιώνα. Γεννήθηκε στο Μπρνο της Τσεχοσλοβακίας και σπούδασε λογοτεχνία και κινηματογράφο στην Πράγα.

Μετά την καταστολή της Άνοιξης της Πράγας το 1968, τα έργα του απαγορεύτηκαν από το κομμουνιστικό καθεστώς και το 1975 εγκαταστάθηκε στη Γαλλία, όπου έζησε το υπόλοιπο της ζωής του και απέκτησε γαλλική υπηκοότητα.

Το πιο γνωστό του έργο είναι το The Unbearable Lightness of Being (Η αβάσταχτη ελαφρότητα του είναι, 1984). Στα βιβλία του συνδυάζει φιλοσοφικό στοχασμό, ειρωνεία και πολιτική κριτική, εξερευνώντας θέματα όπως η μνήμη και η λήθη, η ελευθερία, ο έρωτας και η ανθρώπινη ταυτότητα.

Ο ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ 

Ο ακρωτηριασμός της Δύσης ή Η τραγωδία της Κεντρικής Ευρώπης" δημοσιεύτηκε στο γαλλικό περιοδικό Le Débat τον Νοέμβριο του 1983, μεταφράστηκε αμέσως στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες, και είχε αντίκτυπο αντιστρόφως ανάλογο με τη συντομία του. Είκοσι σελίδες οι οποίες έδωσαν το έναυσμα για πλημμυρίδα αντιδράσεων, συζητήσεων και πολεμικών, κυρίως από την πλευρά της Γερμανίας και της Ρωσίας. Ενώ στη Δύση συνέβαλαν, σύμφωνα με μια διατύπωση του Ζακ Ρούπνικ, “στην αναδιαμόρφωση του πνευματικού χάρτη της Ευρώπης” πριν από το 1989.

Την εποχή που η Δύση έβλεπε πια την Κεντρική Ευρώπη σαν μέρος του ανατολικού μπλοκ, ο Κούντερα της υπενθύμιζε με σφοδρότητα ότι η Κεντρική Ευρώπη πολιτισμικά ανήκε ολόκληρη στη Δύση και ότι, στην περίπτωση αυτών των “μικρών εθνών” που δεν είχαν απολύτως εξασφαλισμένη την ιστορική και πολιτική ύπαρξή τους (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχοσλοβακία), η κουλτούρα ήταν και παρέμενε το ζωτικό κέντρο της ταυτότητάς τους.

[Από την Παρουσίαση του Πιερ Νορά]

Σήμερα το ιστορικό αυτό κείμενο τίθεται στη διάθεση του αναγνώστη, ενώ, κατά δραματική σύμπτωση, λίγους μήνες από την πρώτη έκδοσή του σε βιβλίο (εκδ. Γκαλλιμάρ, Νοέμβριος 2021), με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία γίνεται τραγικά επίκαιρο και αποκτά νέες διαστάσεις.

Στην έκδοση προτάσσεται ένα άλλο ιστορικό κείμενο, σχεδόν άγνωστο, η εναρκτήρια ομιλία του νεαρού Κούντερα στο Συνέδριο των Τσεχοσλοβάκων Συγγραφέων το 1967, έναν χρόνο πριν από τη ρωσική εισβολή, που κατέλυσε την περίφημη Άνοιξη της Πράγας και την ανεξαρτησία της χώρας.

ΚΡΙΤΙΚΕΣ

Ευρώπη και Ρωσία ή τι εγνώριζε ο Μίλαν Κούντερα

Η ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ

Ο δικός μου κόσμος δεν είναι ο κόσμος των θεωριών. Οι σκέψεις αυτές είναι σκέψεις ενός πρακτικού. Το έργο κάθε μυθιστοριογράφου περιλαμβάνει μια εγγενή αντίληψη της ιστορίας του μυθιστορήματος, μια ιδέα για το τι εστί μυθιστόρημα. Σ’ αυτήν ακριβώς την ιδέα περί μυθιστορήματος, που εμπεριέχεται στα μυθιστορήματά μου, έδωσα τον λόγο.

Μ.Κ.

Η υποτιμημένη κληρονομιά του Θερβάντες * Συζήτηση για την τέχνη του μυθιστορήματος * Σημειώσεις με αφορμή τους «Υπνοβάτες» του Μπροχ * Συζήτηση για την τέχνη της σύνθεσης * Κάπου εκεί πίσω * Εξήντα έξι λέξεις: Το προσωπικό λεξικό του Μίλαν Κούντερα * Η ομιλία της Ιερουσαλήμ: το μυθιστόρημα και η Ευρώπη

ΚΡΙΤΙΚΕΣ

«Το μυθιστόρημα δεν εξετάζει την πραγματικότητα, αλλά την ύπαρξη»